الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )

38

رسائل شيخ انصارى ( فارسى )

علم درست است . * نتيجهء مطلب فوق چيست ؟ اين است كه : جناب شيخ ، امارات ظنيّه را تنها در فرض انسداد باب علم حجّت مىدانند و لذا در آينده بررسى خواهيم كرد كه مصلحت سلوكيهء ايشان چه نتيجه‌اى مىدهد . * نقش مجمعا در عبارت ( لو سلّم كان هذا تصويبا مجمعا على بطلانه . . . . ) چيست ؟ صفت براى تصويبا است لكن اين صفت در اينجا مفهوم اصولى ندارد ، بلكه قيد توضيحى است و لذا كسى نمىتواند استفاده كرده و بگويد تصويب در معانى ديگرش باطل نبوده و اجماع بر ابطال فلان معنايش نشده است . * مراد از عبارت ( و اغمضنا النظر عمّا سيجىء . . . ) چيست ؟ پاسخ از يك انتقاد است نسبت به آنچه در اينجا گفته شده با آنچه بعدا گفته مىآيد و باهم متفاوت‌اند . توضيح : آنچه را كه شيخ در اينجا آورده تصويب است و لكن آنچه در آينده گفته مىآيد و نقل مىشود عدم تصويب است . و آنچه در آينده حكم به عدم تصويبش مىشود ، آنجايى است كه مصلحت را در امر به عمل به اماره فرض كرده‌اند . لكن در اينجا ، مصلحت در نفس فعل جمعه فرض گرديده و روشن است كه اين مسئله از تصويب جدا نمىباشد . به عبارت ديگر : از عدم تصويب موضوع بحث در آينده ، عدم تصويب مسئله مورد بحث در اينجا لازم نمىآيد . * مراد از عبارت ( الّا ان يقال : انّ كلامه . . . . ) چيست ؟ اين است كه : شايد منتقدى به شيخ بگويد : كلام ابن قبه متعينا اين است كه ، تعبّد به ظن پس از فراغت از بطلان تصويب امر غير معقولى است و لذا وجهى ندارد كه جناب شيخ آن را به صورت احتمال نقل نمايد .